Tunus, elektrikte yenilenebilir payı 2030'a kadar yüzde 35'e çıkarmayı hedefliyor

TUNUS (AA) –

MEHMET AKİF TURAN

- Tunus, enerji açığını azaltmak ve doğal gaz ithalatına bağımlılığını sınırlandırmak amacıyla güneş ve rüzgar enerjisi yatırımlarını artırmaya çalışıyor.Ülkede yenilenebilir enerji kaynaklarının elektrik üretimindeki payının düşük seviyede kalması, yeni santrallerin yanı sıra enerji depolama sistemlerinin, elektrik şebekesinin ve yatırım maliyetlerini etkileyen vergi düzenlemelerinin önemini ortaya koyuyor.Tunus Sanayi, Madenler ve Enerji Bakanlığının verilerine göre, ülkenin enerji ihtiyacını yerli kaynaklarla karşılama oranı Ağustos 2026'da yüzde 32'ye geriledi.

Yenilenebilir enerji kaynaklarının toplam kurulu gücü ise aynı dönemde 1,186 megavata ulaştı.Bakanlığın 2024 yılı verilerine göre, ülkede üretilen 19 bin 208 gigavatsaat elektriğin yüzde 94,5'i doğal gazdan, yüzde 1,8'i rüzgardan ve yüzde 3,3'ü güneş enerjisinden sağlandı.Bu tablo, Tunus'un yenilenebilir enerji yatırımlarını artırma hedefinin yalnızca çevresel kaygılardan kaynaklanmadığını, enerji arz güvenliği ve ithalat maliyetlerinin azaltılması açısından da önem taşıdığını gösteriyor.Depolama ve elektrik bağlantıları kritik önemdeOrtak Arap Eylemi Çalışmaları Merkezi Başkanı Habib Rabah, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, "Tunus güneş ve rüzgar enerjisi bakımından önemli potansiyele sahip, ancak bu kaynaklardan elektrik üretimi hava koşullarına bağlı olarak değişiyor." dedi.Güneş enerjisinde üretimin günün saatlerine, hava durumuna ve mevsimlere göre farklılaştığını, rüzgar enerjisinde ise üretimin rüzgar hızına bağlı olduğunu ifade eden Rabah, yenilenebilir kaynakların elektrik sistemine daha yüksek oranlarda dahil edilmesi için depolama teknolojilerinin önemine dikkati çekti.Bataryalar gibi ticari elektrik depolama teknolojilerinin mevcut olduğunu belirten Rabah, bu sistemlerin yaygınlaştırılmasının ek maliyet oluşturduğunu ve elektrik şebekesinin de bu dönüşüme uygun biçimde geliştirilmesi gerektirdiğini söyledi.Enerji kaynaklarının çeşitlendirilmesinin yıl boyunca enerji ihtiyacının karşılanmasına katkı sağlayacağını vurgulayan Rabah, komşu ülkelerle elektrik bağlantılarının geliştirilmesinin de üretim fazlasının paylaşılması ve ihtiyaç duyulan dönemlerde enerji açığının kapatılması açısından önem taşıdığını ifade etti.Tunus ile İtalya arasında planlanan Elmed elektrik bağlantı projesi, ülkenin Avrupa elektrik piyasasına bağlanması bakımından önem taşıyor.

Rabah, Arap ülkeleri arasındaki elektrik bağlantılarının geliştirilmesi ve yenilenebilir elektrikten yararlanabilecek hidrojen teknolojilerine yatırım yapılması gerektiğine de işaret etti.Sektör temsilcilerinden vergi indirimi çağrısıTunus Fotovoltaik Odası ile Tunus Vatandaş Girişimciler Konfederasyonu (CONECT) bünyesindeki Yenilenebilir Enerji Meslek Grubu, 8 Ekim'de parlamentoya gönderdikleri açık mektupla yenilenebilir enerji ekipmanlarının ithalatındaki gümrük vergilerinin kaldırılmasını ve bu ürünlerde katma değer vergisinin (KDV) yüzde 7'ye indirilmesini istedi.2027 yılı bütçe kanunu taslağının görüşülmesi öncesinde yapılan çağrıda, özellikle fotovoltaik güneş panelleri, bataryalar, enerji depolama sistemleri ve yenilenebilir kaynaklardan elektrik üretiminde kullanılan temel ekipmanların vergilerden muaf tutulması talep edildi.Sektör temsilcileri, vergi yükünün azaltılmasının güneş enerjisi sistemlerinin kurulum maliyetlerini düşüreceğini, hane halkı ve işletmelerin kendi elektriğini üretmesini kolaylaştıracağını ve özel sektör yatırımlarını teşvik edeceğini savundu.

Kuruluşlar ayrıca hükümet, parlamento ve sektör temsilcileri arasında acil bir kurumsal diyalog başlatılması çağrısında bulundu.Tunus'ta 2027 yılı bütçe taslağına ilişkin 16 Ekim'de açıklanan düzenlemeler arasında, elektrik depolamada kullanılacak bataryaların ithalatında gümrük vergisi ve KDV muafiyeti sağlanması ile güneş panellerine uygulanan gümrük vergisinin yüzde 10'a indirilmesi önerileri de yer aldı.

Bunlar henüz taslakta öngörülen düzenlemeler olup yürürlüğe girmiş kararlar olarak değerlendirilmemeli.Sektörün talepleri ile bütçe taslağındaki öneriler arasındaki fark, enerji dönüşümünde ekipman maliyetlerinin ve vergi politikasının önemini ortaya koyuyor. Özellikle batarya depolamanın yaygınlaştırılması, güneş ve rüzgar enerjisinin üretimindeki dalgalanmaların yönetilmesi açısından önem taşıyor.Rüzgar enerjisinde 2 bin megavatlık yatırım planıTunus hükümeti, 2030'a kadar elektrik üretiminde yenilenebilir kaynakların payını yüzde 35'e çıkarmayı hedefliyor.

Bu kapsamda 2026 yılı yatırım programında 2 bin megavat rüzgar ve 350 megavat güneş enerjisi kapasitesine yönelik ihale süreçleri öngörülüyor.Rüzgar enerjisi projeleri arasında Kabili vilayetindeki Tabaka'da 600 megavat, Nabel'deki Cebel Abdurrahman'da 400 megavat ve Gafsa'daki Katır'da 200 megavatlık yatırımlar bulunuyor.

Zağvan, Medenin ve Kasrin vilayetlerinde de yeni projeler planlanıyor.Yatırımların teknik altyapısını hazırlamak amacıyla Nabel, Kabili ve Gafsa vilayetlerinde 16 rüzgar ölçüm kulesi kurulması öngörülüyor. Her biri 125 metre yüksekliğindeki kulelerden elde edilecek verilerle sahaların rüzgar potansiyelinin belirlenmesi amaçlanıyor.Güneş enerjisinde ise Kabili vilayetindeki Bezma'da 300 megavat kapasiteli santral ile 150 megavat gücünde ve 540 megavatsaat kapasiteli batarya depolama sistemi planlanıyor.

Projenin ihale sürecinde erteleme kararı alınmış olması, açıklanan yatırım kapasitesiyle uygulamaya geçiş aşamasının birbirinden ayrılması gerektiğini gösteriyor.Uluslararası finansman yatırımları destekliyorTunus'un yenilenebilir enerji programı, uluslararası şirketler ve finans kuruluşlarının katılımıyla ilerliyor.Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Avrupa Yatırım Bankası (EIB) ve Avrupa Birliğinin desteğiyle Scatec-Aeolus ortaklığının Sidi Buzid'de geliştirdiği 100 megavatlık güneş enerjisi projesi için 61,3 milyon avroya kadar finansman sağlandı.

Projenin yılda ortalama 252 gigavatsaat elektrik üretmesi bekleniyor.Gabes vilayetindeki Menzil Habib'de Fransız Voltalia tarafından geliştirilen 100 megavatlık güneş enerjisi projesi için de EBRD'nin toplam 37,74 milyon avroya kadar kredi taahhüdü bulunuyor.Tunus'un enerji dönüşümündeki temel mesele, yenilenebilir kaynakların kurulu gücünü artırmanın ötesinde, bu yatırımları fiili elektrik üretimine dönüştürmek ve üretilen elektriği güvenilir biçimde şebekeye aktarabilmek.

Depolama teknolojilerinin maliyeti, ekipman ithalatındaki vergi yükü, özel sektör finansmanı ve bölgesel elektrik bağlantıları, ülkenin 2030 hedeflerine ulaşmasında belirleyici unsurlar arasında bulunuyor.